ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਸਪੀਡ ਕੈਮਰਾ ਚਲਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਫਰਜ਼ੀ ਮੈਸੇਜ ਭੇਜ ਕੇ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤੇ ਖਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹਾ ਸੁਨੇਹਾ ‘A speed camera flagged your vehicle for speeding’ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਸੇਜ ਰਾਹੀਂ ਠੱਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਚਲਾਨ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਸਪੀਡ ਕੈਮਰਾ ਚਲਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਫਰਜ਼ੀ ਮੈਸੇਜ ਭੇਜ ਕੇ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤੇ ਖਾਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹਾ ਸੁਨੇਹਾ ‘A speed camera flagged your vehicle for speeding’ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮੈਸੇਜ ਰਾਹੀਂ ਠੱਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਚਲਾਨ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਰ ਅਤੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਇੱਕ ਫਰਜ਼ੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਕ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਕਲੋਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਈਬਰ ਠੱਗ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਮੈਸੇਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਸੇਜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਲੱਗੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨ ਨੰਬਰ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਲਾਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਲਿੰਕ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਚਲਾਨ ਭਰਨ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ, ਡੈਬਿਟ ਜਾਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਵੇਰਵੇ, ਸੀਵੀਵੀ (CVV) ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਓਟੀਪੀ (OTP) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਰਜ਼ੀ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪਈ ਉਸ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਪੂੰਜੀ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ 1.58 ਲੱਖ ਠੱਗੇ
ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਅਜੈ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ‘ਤੇ ਸਪੀਡ ਕੈਮਰਾ ਚਲਾਨ ਦਾ ਮੈਸੇਜ ਆਇਆ। ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੈਅ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 500 ਰੁਪਏ ਦਾ ਚਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਲਿੰਕ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਚਲਾਨ ਭਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਓਟੀਪੀ (OTP) ਪਾਇਆ, ਕੁਝ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ 48 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਨਿਕਲ ਗਏ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮੈਸੇਜ ਮਿਲਿਆ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ 1.10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕੱਢ ਲਏ ਗਏ।
ਸਰਕਾਰੀ ਚਲਾਨ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ੀ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰ ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸਲੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਚਲਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ parivahan.gov.in ਜਾਂ mParivahan ਐਪ ‘ਤੇ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਸੇਜ ਭੇਜ ਕੇ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਕਾਰਡ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚਲਾਨ ਭਰਨ ਲਈ ਓਟੀਪੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਰਜ਼ੀ ਮੈਸੇਜ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲਿੰਕ ਦਾ ਯੂ.ਆਰ.ਐਲ. (URL) ਸ਼ੱਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਇੰਝ ਬਚੋ:
ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ।
ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਚਲਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜਾਂ ਐਪ ‘ਤੇ ਹੀ ਚੈੱਕ ਕਰੋ।
ਕਦੇ ਵੀ OTP, ਕਾਰਡ ਨੰਬਰ, CVV ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਵੇਰਵੇ ਸਾਂਝੇ ਨਾ ਕਰੋ।
ਮੈਸੇਜ ਦੇਖ ਕੇ ਘਬਰਾਓ ਨਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।
ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 1930 ‘ਤੇ ਜਾਂ cybercrime.gov.in ‘ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ।
“ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਵਿਰੁੱਧ ਪੁਲਿਸ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਵੀ ਸਤਰਕ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਸੇਜ ‘ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।”
